|
پرسش 236: آيه 39 سوره
نور اعمال کافران را به سرابی که آدم خيلی تشنه آنرا آب
حساب می کند تشبيه ميکند. آيه با مثال زدن اين تشبيه چه چيزی را می خواهد
بفهماند؟
پاسخ: آيه با اين
تشبيه نشان می دهد که افراد بی ايمان چگونه از علوم و
واقعيات نتيجه هائی مي گيرند که الزاماً آن نتيجه ها را نمی
دهند، و يا اگر علم گرا و واقع بين نبوده باشند آيه پيش
بينی مي کند که علم گرا و واقع بين ميشوند و از
علوم و واقعيات برای خود نتيجه هائی می گيرند که الزاماً آن نتيجه ها را نمی
دهند.
« و
کارهای افراد بی ايمان مانند کار
فرد خيلی تشنه می ماند که "آب
نمائی"
را در پائين ترين زمين جای جمع شدن آب و بی سنگ و درخت
"آب"
حساب می کند. تا هنگاميکه (روز رستاخيز) به آن رسيده آنرا چيزی نيابد، و خدا را پيش
آن بيابد. خدا نيز سپرده وی را بی کم و کاست خواهد داد، و خدا خيلی زود حساب را
انجام میدهد».
«سَرَاب»: منظره آب نما. (هنگاميکه تابش خورشيد سطح زمين
را داغ می کند هوای مماس با سطح زمين نيز گرم می شود. از آنجا که هوای
بالاتر از آن سردتر است و هوای گرم از
تراکم کمتری برخوردار است و سبک تر است، باهوای سرد جابجا
می شود. در اين جابجائی نور شکسته می شود و يک منظره متوهج
درست می کند که بصورت آب و جريان آب و موج آب بنظر ميرسد. چنين منظره ای که در واقع آب نيست ولی آب بنظر ميآيد
سراب ناميده ميشود).
«قيعَة»: واحد قيع است بمعنی: زمينی که سطح آن از
زمينهای پيرامون خود پائين تر است و جای جمع شدن آب است و
سنگ و درخت ندارد. «ظَمآن»:
خيلی تشنه.
جمله: "حتی
اذا جائه.."جمله استئنافی است، جمله جديدی را آغاز می
کند، و به تک تک افراد بی ايمان برمی گردد، مبنی بر اينکه
هنگاميکه روز رستاخيز بيايد و کار و انديشه خود را ببيند
می بيند که چيزی نيست همانگونه که فرد تشنه هنگام
رسيدن به
محل
سراب می بيند چيزی نيست. واژه "حتی" هنگاميکه با
فعل می آيد بمعنی "إلی أن" بمعنی "تا اينکه"
ميباشد. و
فعل
"وَفـّی" از مصدر «تـَوفِـيـَة» است بمعنی: پس
دادنِ سپرده به صاحب آن بدون کم و کاستی.
مثالی که
آيه برای تشبيه مزبور می زند مربوط به چنين منظره ای است.
آبی که ميبينيم در واقع سراب است. هنگاميکه فرد خيلی تشنه اين منظره را ميبيند دو تا گزينه دارد. يکی اينکه آنچه می بيند "سراب" است
و ديگری اينکه "آب" است. بنابر گفته قرآن،
او گزينه آب را انتخاب ميکند با اين استدلال که:
"آنجا پائين ترين سطح زمين و جای جمع شدن آب است. اگر
بارانی در اين منطقه ببارد آنجا جمع ميشود ـ اگر رودخانه
ای در اين منطقه باشد آنجا ميرود و جمع ميشود ـ آنجا درخت
هم ندارد که نشان بدهد سراب است ـ همينطور سنگ نيز ندارد
که نشان بدهد سراب است. بنابر اين آنچه من می بينم آب
است".
او با اين استدلالاتِ
درست (سراب را نفی و) آب را اثبات می کند، در حاليکه
اين استدلالاتِ درست
الزاماً (سراب را نفی و) آب را اثبات نمی کنند. آيه
گفت : کار افراد بی ايمان مانند کار اين فرد خيلی تشنه است که
چگونه برای خود استدلال ميکند و سراب را آب حساب ميکند.
افراد بی
ايمان نيز با علم گرائی خود از علومی که درست هستند نتيجه
هائی را می گيرند که آن علوم الزاماً آن نتيجه ها را نمی
دهند. مثلاً می گويند ذارات بار مثبت و منفی دارند که باعث
حرکت آنهاست و آفريننده ندارند. اينکه ذارات بار مثبت و
منفی دارند و باعث حرکت آنها است درست است ولی
اين الزاماً
آفريننده را نفی نمی کند. يا مثلاً با استدلال به تکامل،
خدا را نفی می کنند. در حاليکه تکامل الزاماً
خدا را نفی نمی کند. يا مثلا می گويند برخی خيلی ثروتمندند
و خودشان هم کار نمی کنند، برخی ديگر هم زحمتکش و هم تنگدست
هستند. از آنجا که همه انسان هستند و برابر، مالکيت خصوصی
ميبايست از بين برود و يک سيستم اقتصادی اشتراکی که کسی
مالک چيزی نباشد و هر کسی به اندازه توان خود کار کند و به
اندازه نياز خود بردارد روی کار بيايد. استدلالاتِ مزبور
ضمن درست بودن الزاماً مالکيت خصوصی و
مالکيت دسترنج خود را نفی نمی کنند. و همينطور در زمينه های
گوناگون ديگر نتايجی را برای خود می گيرند که الزاماً آن
نتيجه ها را نمی دهند.
25 دی 1385
15 ژانويه 2007
پرسش قبلی
پرسش بعـدی
پرسشهای:
1 تـا 100
101
تـا 200
201 تـا 300
|
